Over loyaliteit van het kind
Vorig jaar kwam een cliënte in de praktijk met een vervelend gevoel dat te groot en intens was om van de cliënte te zijn. Mijn cliënte, een jonge vrouw zei: ‘Ik voel afkeer van mijn moeder en dat wil ik helemaal niet. Ik wil daar vanaf.’ Ze had al wanhopig veel gedaan aan zelfontwikkeling maar de afkeer bleef. Alsof hij maar niet wilde oplossen.
Wat zichtbaar wordt in een familieopstelling
Familieopstelling in het kort: Een familieopstelling kan worden gemaakt met representanten maar ook met alleen de cliënte en met zogenaamde vloerankers of met poppetjes. Deze staan dan voor de andere familieleden. Onzichtbare dynamieken in families worden helder. De verborgen processen verklaren het gedrag en gevoel dat familieleden vandaag ervaren. Lees meer over familieopstellingen in mijn uitgebreide blogs in de footer op deze site.
Het is dus niet nodig om familieleden mee te nemen naar een familieopstelling! In een familieopstelling wordt gewerkt met wat zich laat zien. Dat gebeurde ook in deze opstelling:
Cliënte stond in haar opstelling samen met vader en moeder en het werd al snel duidelijk: de afkeer van haar moeder hoorde niet bij haar. Zij droeg de afkeer van haar vader. Hij ervaarde afkeer van zijn vrouw vanaf het moment dat zijn vrouw wilde scheiden. Hij heeft zijn dochter jarenlang zo bespeeld dat zij zich niet meer prettig voelde bij haar moeder.
Vader ervaarde, 18 jaar na de scheiding, nog steeds woede, teleurstelling en onverwerkt verdriet over zijn ex-partner. Die gevoelens hadden al die tijd nog geen plek gekregen. En als gevoelens geen plek krijgen, zoeken ze een drager waar ze wel terecht kunnen. Dan gaat het kind onbewust en uit loyaliteit staan waar de vader niet kon staan en gaat het verdriet dragen dat vader niet kon dragen.
Loyaliteit is sterker dan liefde
Kinderen zijn systemisch altijd loyaal. Zelfs als dat betekent dat ze:
- een oordeel overnemen
- afstand creëren
- afkeer voelen die niet van hen is
- een ouder innerlijk veroordelen
Niet omdat die andere ouder ‘slecht’ is. Maar omdat de ouder met de onverwerkte gevoelens innerlijk niet vrij is. En dan wint loyaliteit het van liefde.
Waarom het vaak de moeder treft
In dit soort dynamieken zie ik iets opvallends en pijnlijk herkenbaars: De afkeer van het kind richt zich vaak op de moeder.
Niet zelden omdat:
- de moeder emotioneel nabij was
- zij beschikbaar was
- zij voelbaar bleef
Juist die nabijheid maakt moeder veilig om te belasten met de afkeer die in feite vader toebehoort.
De vader is tijdens en na de scheiding boos of afwezig, dominant of onbenaderbaar voor afstemming. Hij blijft veilig buiten schot van de lastige processen van kind en moeder en heeft een, voor het oog, fijn contact met het kind. Zo draagt het kind dan de ‘Afkeer van de moeder’ last van vader. Het is duidelijk dat deze last in feite dus niet van het kind is.
Spirituele ontwikkeling is niet hetzelfde als systemisch werk
Veel mensen werken aan bewustwording via coaching, spiritualiteit of lichaamswerk. Dat kan zeker waardevol zijn. Maar systemische loyaliteit laat zich niet oplossen met:
- positieve intenties
- loslaten
- vergeving zonder erkenning
- of ‘boven de situatie staan’
Zonder dat er zicht is op welke familielid welke last draagt, blijft het probleem, de dynamiek of het proces dus intact, hoe spiritueel de begeleiding ook is.
Als moeder kan je deze dynamiek niet ‘uitleggen’ aan het kind
Dit is misschien het moeilijkste om te accepteren: Wanneer jij als moeder ziet dat je kind iets van jou afwijst wat in feite helemaal niet van haar is, kun je dat niet rechtzetten met woorden. Je kan het niet uitleggen, aantonen of bewijzen. Alles wat in de oren van het kind klinkt als: ‘Kijk hier eens naar…’ of ‘Lees dit eens…’ kan worden ervaren als druk. En met druk sluit het systeem zich steeds verder naar de oude en ze vertrouwde , quasi veilige, situatie.
Wanneer het moment rijp is…
Pas wanneer het moment rijp is, zie je het volgende gebeuren in een opstelling:
- ieder is bewust van wat er gebeurt in het systeem
- ieder bepaalt of hij/zij de eigen verantwoordelijkheid draagt
- wat door de verantwoordelijke niet aangekeken wordt, wordt doorgegeven naar een ander familielid
- een kind mag teruggeven wat niet van hem of haar is
- de ontlading, opluchting en terugkeer van rust en/of acceptatie in het familiesysteem
Voor wie dit verhaal emotioneel raakt
Misschien herken je jezelf in de dochter of in de moeder? Of in de vader die ooit te veel pijn had om de eigen verantwoordelijkheid te nemen? Weet dan dat afkeer die niet wil verdwijnen vaak geen emotie is, maar een last. En een last mag terug naar waar hij vandaan komt. Altijd.
Petra Roelofsen
Praktijk De Rots – Balans in jouw emoties, relaties en gezin